Erkek menopozu olarak bilinen andropoz, erkeklerde yaşa bağlı olarak testosteron seviyesinde azalma görüldüğü dönemdir. İsmen menopoz olarak bilinse de kadınların menopoz dönemlerinden oldukça farklıdır. Yaşa bağlı olarak testosteron hormonunun düşmesiyle birlikte erkeklerde fiziksel, duygusal ve cinsel değişimler ortaya çıkmaktadır. Kadınlardaki menopozla benzer olduğu düşünülse de daha yavaş ilerleyen, kademeli bir süreçtir.
Erkeklerde menopoz, genelde 40 yaş sonrası görülmektedir. Bu süreçte sadece erkeğin cinsel performansı etkilenmemektedir. Aynı zamanda psikolojik yönden zorlayıcı durumlar da ortaya çıkmaktadır. Etkileri ve belirtileri kişiden kişiye değişiklik göstermektedir. Semptomları erkeğin yaşam kalitesini olumsuz yönde etkiliyorsa ve başka sağlık sorunlarına yol açıyorsa Op. Dr. Abubekir Böyük, bu yönde doğru tedavi planını uygulamaktadır.
Andropozda Doğru Bilinen Yanlışlar
Andropoz, son yıllarda hem toplumda hem de tıp dünyasında sıklıkla konuşulan konulardan biridir. Buna rağmen erkek menopozuyla ilgili çok sayıda yanlış bilgiye rastlanmaktadır. Yanlış inanışlar nedeniyle erkekler yaşadıkları belirtileri önemsemektedir. Böylece teşhis ve tedavide gecikmeler veya gereksiz endişeler görülmektedir.
Bu yöndeki yaygın inanışlardan biri, erkek menopozu diye bir durum olmadığıdır. Gerçekte yaşın ilerlemesiyle birlikte testosteron seviyesinde azalma görülmektedir. Her ne kadar kadın menopozundaki kadar ani değişimler olmasa da testosteron eksikliğine bağlı belirtiler ortaya konduğunda erkek menopozuyla ilgili değerlendirmeler tecrübeyle yapılmaktadır.
Kadınlarda menopoz biyolojik bir süreçtir. Bu nedenle erkekler için de aynı durumun geçerli olduğu söylenmektedir. Kontrol için gelen her erkekte testosteron eksikliği görülmemektedir. Yaşlanmayla beraber testosteron seviyesinde düşüş görülürken bunun düzeyi kişiden kişiye değişmektedir. Andropoz genelde ileri yaşlarla ilişkilendirilse bile sadece yaşlı erkeklerde görülmemektedir. 40’lı hatta 30’lu yaşlarda bile testosteron hormonunda düşüklük, doktorun kendi deneyimleri olarak değerlendirilmektedir.
Bazı reklamlarda ve internet içeriklerinde testosteron tedavisinin adeta gençlik iksiri gibi gösterildiğine rastlanmaktadır. Tıbbi olarak bu tedavi, sadece uygun hastalarda ve tıbbi değerlendirmeler sonucunda uygulanmaktadır. Tedavi genel olarak değerlendirildiğinde herkese uygun görülmemektedir. Mucizeler yaratıp yaşlanmayı durduran bir yöntem değildir. Uygun hastalarda belirtilerin azalmasına yardımcı olmaktadır. Kan testinde testosteron hormonunun düşük olması, tek başına tedavinin gerekli olduğu anlamına gelmemektedir.
Erkek Menopozu Belirtileri
Erkek menopozu belirtileri, her erkekte aynı derecede görünmeyebilmekte ve kişiden kişiye değişiklik göstermektedir. Belirtiler yaşa, yaşam tarzına ve genetik faktörlere bağlı olarak da değişkendir. Andropozun en yaygın belirtileri şu şekilde değerlendirilebilmektedir:
- Cinsel istekte azalma
- Ereksiyon problemleri
- Erektil disfonksiyon
- Orgazm zorluğu
- İrritabilite
- Kaygı bozukluğu
- Stres seviyesinde artış
- Depresyon belirtileri
- Odaklanma ve konsantrasyon sorunu
- Kas kaybı
- Kas kitlesinde azalma
- Vücut yağında artış
- Kemik yoğunluğunda azalma
- Yorgunluk
- Enerji eksikliği
- Sıcak basması ve terleme
- Uyku düzeninde bozulma
- Vücut tüylerinde azalma
- Ciltte kuruma ya da kaşıntı
Andropoz belirtileri, genelde yaşla birlikte artmaktadır. Bazı erkeklerde bu semptomlar daha belirgin olabilmektedir. Bu, her erkekte görülen bir süreç olmayabilmektedir. Belirtiler iş hayatını ve sosyal hayatı sekteye uğrattığında çeşitli psikolojik sorunların görülmesi bazı erkeklerde muhtemeldir. Çeşidi ve şiddeti kişiden kişiye değişen belirtiler, bazı durumlarda ciddi anlamda hayat kalitesini azaltmaktadır. Bu durumlarda kişiler psikolojik açıdan desteklenmektedir.
Teşhisi
Erkek menopozunun teşhisi, kişilerin şikayetleri ayrıntılı şekilde alındıktan sonra kan testleri ve gerekirse ek tetkikler uygulanarak yapılmaktadır. Kişilerin sağlık durumları detaylı incelenerek tipik semptomlar da sorgulanmaktadır. Teşhis için en önemli adım, laboratuvar tetkiklerinin değerlendirilmesidir. Bu doğrultuda total testosteron, serbest testosteron FSH, LH ve prolaktin hormon değerleri incelenmektedir. Akut hastalıklar, ağır stres, uykusuzluk gibi durumlar testosteronu düşürebilmektedir. Bu nedenle bu dönemlerde yapılan testlerin sonuçlarına bakıldığında yanlış değerlendirmeler yapılabilmektedir. Gerektiğinde testlerin tekrarlanması da istenebilmektedir.
Andropozun doğru teşhis edilmesi; semptomların düzenli değerlendirilmesi, sabah yapılan en az iki testosteron ölçümü ve gereken hormon testleriyle konulmaktadır. Bu süreçte amaç, şikayetlerin hormonların düşmesiyle gerçekten ilişkili olup olmadığını teyit etmektir. Erkek menopozunun teşhisi, çok yönlü bir değerlendirme gerekmektedir. Belirtiler, hayat tarzı, fiziksel muayene bulguları ve hormon testleri sonuçları birlikte ele alınmaktadır. Testosteron düşüklüğü saptansa dahi bunun nedeni mutlaka araştırılmaktadır.
Doğru ve erken teşhisle cinsel sağlık, enerji seviyesi, kemik sağlığı ve genel hayat kalitesi üzerinde olumlu sonuçlar elde edilmektedir. Bu sebeple uzun süredir devam eden cinsel isteksizlik, yorgunluk, kas kayıpları ya da ereksiyon sorunları varsa bu konuda uzman Doktor Abubekir Böyük, doğru değerlendirmeyle bu dönemle ilgili farkındalık artışı sağlanmaktadır.
Uzun Vadede Etkileri
Erkek menopozunun uzun vadede etkileri göz ardı edilmeden buna göre bir yol izlenmesi gerekmektedir. Kilo alma, kemiklerde zayıflama, ruh halinde değişimler, hafıza ve depresyon sorunları, kemiklerde incelme ve kırılma bu dönemde görülen etkilerdendir. Hormon seviyesini azaltan ya da bloke eden bir kanser tedavisi söz konusu olduğunda kemik yoğunluğunda azalma riski bulunmaktadır. Bu da kemik kırılması riskinde de artış anlamına gelmektedir. Bu riske karşı tarama yapılmaktadır. Hormon tedavisi esnasında kilo kontrolünün de zor olabildiği gözlemlenmektedir.
Andropoz sadece cinsel isteğin azalmasından ibaret değildir. Uzun vadede kas ve kemik kaybından sosyal hayatın olumsuz etkilenmesine kadar pek çok sonucu olabilmektedir. Testosteron eksikliği fark edilmediğinde ya da gerekli değerlendirmeler yapılmadığında yaşam kalitesinde belirgin bir düşüş gözlemlenmektedir. Erken teşhis ve uygun yaklaşımla andropozun uzun vadede etkileri azaltılmakta ve sağlıklı yaklaşım desteklenmektedir.
Andropoz ve Beyin Yaşlanması Arasında İlişki
Andropoz ve beyin yaşlanması arasında karmaşık görülen fakat karmaşık olmayan bir ilişki bulunmaktadır. Testosteron sadece cinsel fonksiyonlar için değil; hafıza, öğrenme, dikkat ve ruh hali gibi pek çok beyin fonksiyonu için de önemlidir. Yaşla birlikte testosteron seviyesi azaldığında bazı erkeklerde unutkanlık, konsantrasyon zorluğu ve zihinsel performansta düşme gibi belirtiler de ortaya çıkabilmektedir. Bununla beraber beyin yaşlanmasında birden çok faktör bulunmaktadır. Tek başına testosteron eksikliğiyle de açıklanabilen bir durum değildir.
Sağlıklı yaşam alışkanlıkları, düzenli tıbbi kontroller ve gereken durumlarda değerlendirme hem hormonal sağlığın hem de beyin fonksiyonların korunmasında etkili olmaktadır. Pek çok erkek yaş ilerledikçe isimleri unutma, konsantrasyon güçlüğü ve yeni bilgileri öğrenmede zorluk yaşayabilmektedir. Hormonlarda değişiklik, uyku düzensizlikleri, stres, damar hastalıkları ve depresyon bu durumun nedenleri arasında yer almaktadır.
Araştırmalara göre düşük testosteron seviyesine sahip erkeklerin hafıza testlerinde daha düşük performans gösterebildiğini ortaya koymaktadır. Bu yönde yapılan testlere göre kişilerin yaşam tarzı değişikliklerine göre bilgilendirme yapılmaktadır. Testosteron tedavisi; hafızada iyileştirmeye, dikkati artırmaya ve ruh halini düzeltmeye yardımcı olmaktadır.
Tedavisi
Erkek menopozunun tedavisi sadece testosteron seviyelerine odaklanmamaktadır. Tedavi yaklaşımı; kişinin sağlık durumu, belirtileri, laboratuvar sonuçları ve yaşam tarzı birlikte değerlendirilerek bütüncül bir tedavi planı oluşturulmaktadır. Tedavinin asıl amacı, hormon seviyeleri yükseldikten sonra kişinin yaşam kalitesini yükseltmektedir.
Andropozun tanısı sadece kişinin belirtilerine bakılarak yapılmamaktadır. Tedaviden önce Op. Dr. Abubekir Böyük tarafından ayrıntılı bir değerlendirme yapılmaktadır. Yapılan incelemelerle belirtilerin testosteron eksikliğinden mi yoksa farklı bir hastalıktan mı kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Belirgin belirtiler ve laboratuvar testlerinde testosteron eksikliğiyle bazı erkeklerde replasman tedavisine gidilebilmektedir.
Testosteron tedavisinde kullanılan yöntemler şu şekildedir:
- Jel formları
- Enjeksiyonlar
- Cilt bantları
- Uzun etkili preparatlar
Tedavi başladıktan sonra düzenli takip yapılmaktadır. Bu takiplerle tedavinin güvenle sürdürülmesi sağlanmaktadır.
